Strona Główna
      Broń sieczna
      Miecze
      Topory
      Sztylety
      Broń obuchowa
      Maczugi
      Młoty
      Broń drzewcowa
      Włócznie
      Glewie
      Broń strzelecka
      Łuki
      Kusze
      Pancerze ochronne
      Hełmy
      Zbroje
      Tarcze


     


Kusza (staropol. samostrzał) to, obok łuku, najczęściej stosowana w średniowieczu broń strzelcza. Znana już w starożytności - pierwsze wzmianki o niej pochodzą z Grecji z IV w.p.n.e. Znana była również Rzymianom, szeroko stosowali ją Celtowie, a nawet Chińczycy. Służyła zarówno jako broń bojowa jak i myśliwska (w obu tych rolach przetrwała zresztą do dziś).

Z kuszy miotano krótkie, grube pociski - bełty (staropol. szypy) o budowie analogicznej do budowy strzały łuku, tyle że o innych proporcjach.

Kusza posiada szereg zalet, które stawiają ją wyżej od łuku. Po pierwsze jest ona o wiele łatwiejsza w obsłudze - nie wymaga długotrwałego treningu. Po naciągnięciu może pozostawać w gotowości do strzału przez długi czas. Zapewne dlatego była ulubioną bronią rzezimieszków napadających na podróżnych - widok naciągniętej i wymierzonej kuszy działał wówczas tak jak dziś widok lufy pistoletu. Poza tym kusza miała większy zasięg ze względu na mocniejsze, twardsze łęczysko, a co za tym idzie posiadała również większą przebijalność niż łuk. Oprócz tych zalet posiadała kusza jedną podstawową wadę - jej szybkostrzelność była kilkukrotnie mniejsza niż szybkostrzelność łuku. Z tego właśnie powodu uchodzący za najlepszych w swym fachu w średniowieczu, najemni kusznicy z Genui przegrali w starciu z łucznikami angielskimi (też najlepszymi...) w bitwie pod Crecy, w trakcie angielsko-francuskiej wojny stuletniej.

Kusza była bronią bardzo skuteczną i niebezpieczną, niwelowała przewagę opancerzonego rycerza nad uzbrojonym w nią piechurem. Była jedną z przyczyn ciągłego doskonalenia zbroi. Przez niesamowitą skuteczność kuszy Sobór Laterański w 1139 roku wydał zakaz używania jej przeciw chrześcijanom (potwierdzony później przez papieża Innocentego III). Oczywiście zakaz nic nie dał. Kusza zdobywała coraz większą popularność w całej Europie. W Polsce stanowiła podstawowe uzbrojenie strzeleckie aż do końca XV wieku, a jej użycie odnotował już Gall Anonim w opisie oblężenia Głogowa przez wojska niemieckie w 1109 roku.